Emmeloord

Emmeloord is de hoofdplaats van de gemeente Noordoostpolder, in het noorden van de Nederlandse provincie Flevoland. De stad telde op 1 januari 2013 25.605 inwoners.

Geografie

Emmeloord vanuit de lucht

Ligging

Bij de inrichting van de polder is men uitgegaan van één centrale plaats (Emmeloord), en stervormige verbindingswegen naar tien kleinere dorpen; Bant, Creil, Ens, Espel, Kraggenburg, Luttelgeest, Marknesse, Nagele, Rutten en Tollebeek. De centrale ligging van Emmeloord wordt geaccentueerd door de Poldertoren. Deze watertoren staat in het geografische middelpunt van de polder.

Geschiedenis

Emmeloord ontleent zijn naam aan het dorpje Emmeloord op de noordpunt van het voormalige eiland Schokland. Dit eiland lag in de Zuiderzee. Emmeloord heette vroeger (1478) Emelwerth. Eem, het eerste deel van Emel, komt van het Germaanse ami, een algemene aanduiding voor een natuurlijke waterloop. Werth betekent wierde. Vanaf 1650 zien we echter dat de naam omgezet is naar Emeloirt. Oirt (door de i achter de o spreek je het uit als oort) betekent punt, net als in Dinteloord en IJoort (later IJdoorn).

De overgang van werth naar oort heeft waarschijnlijk te maken met de afbrokkeling van het eiland Schokland. Daardoor was Emelwerth steeds minder een terp (heuvel in het land) maar kwam steeds meer op de punt (oirt) van het eiland te liggen. In 1859 is het eiland op last van koning Willem III ontruimd.

In 1936 werd begonnen met het aanleggen van de dijken om de Noordoostpolder die in 1940 klaar waren. Daarna begon het droogmalen van het gebied dat in 1942 droogviel. Er werd ruim 50.000 hectare land ontgonnen uit het IJsselmeer (de voormalige Zuiderzee). Op 15 december 1943 werd het eerste huis van Dorp A betrokken. De werknaam is later vervangen door Emmeloord. Vanwege de ontginning gedurende de Tweede Wereldoorlog was de Noordoostpolder een eldorado voor onderduikers. Veel wegen in het gebied herinneren nog aan deze tijd. Het Erehof Emmeloord is ook een stille getuige van de Tweede Wereldoorlog in de Noordoostpolder.

Samen met de tien 'Groendorpen' vormt Emmeloord sinds 1962 de gemeente Noordoostpolder. Sinds 1 januari 1986 behoort de Noordoostpolder tot de provincie Flevoland, voorheen tot Overijssel.

Stadsrechten

Op 10 september 1992 kende commissaris van de koningin prof. dr. J.A. van Kemenade van Noord-Holland door symbolisch gebaar stadsrechten toe aan Emmeloord. De bestuurder handelde in opdracht van de Staten van Holland, waar de nabijgelegen voormalige eilanden Schokland en Urk ooit ook deel van uitmaakten. Dit werd mogelijk nadat uit documenten was gebleken dat de "heerlijkheid Emelwaerde" -Emmeloord- privilegiën genoot. Tijdens deze ludieke bijeenkomst van de provincies Flevoland, Overijssel en Noord-Holland op Schokland werd Godin Fortuna als schutspatrones aangesteld. Een buste van haar werd jaren geleden in de bodem ten zuiden van Emmeloord gevonden. Voortaan zal haar beeltenis het gemeentehuis sieren en mag de stad zich 'Civitas Fortunae Emmeloordis' noemen. Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordoostpolder mag zich sindsdien Schout en Schepenen van de Stad Emmeloord noemen.

Voorzieningen

De vernieuwde winkelstraat Lange Nering.

Emmeloord is hét voorzieningencentrum van de Noordoostpolder en omgeving. In de stad staan het gemeentehuis, een bibliotheek, een muziekschool, basis- en middelbare scholen, een mbo, twee ziekenhuizen en tal van sportvoorzieningen. Zo beschikt Emmeloord over een atletiekbaan, overdekt zwembad en een golfbaan. De Lange Nering is dé winkelstraat van de stad met een mengeling van bekende ketens en plaatselijke ondernemers. Aan de Korte Achterzijde (de straat achter de Lange Nering) zijn vooral nieuwe en innovatieve ondernemers gevestigd. Tussen 2007 en 2011 is het winkelgebied op de schop gegaan en zijn de voorpuien naar voren gehaald, luifels vernieuwd en het straatmeubilair aangepast aan de huidige tijd. Het centrale plein De Deel moet meer winkel- en horecaruimte gaan bieden, maar deze bouwplannen liggen thans bij de Raad van State.

Op De Deel staat de Poldertoren. In deze watertoren uit 1957 zit het VVV-kantoor, nevenvestiging van het Nieuwland Erfgoedcentrum en sterrenrestaurant "Hof van Sonoy". Onder de rook van het bouwwerk staat jaarlijks de kermis en zijn evenementen zoals het Pieperfestival (het stadsfeest) en de Nacht van Oranje (29 april). Ook was het plein het toneel van de weekmarkt. In 2012 is de markt vanwege de plannen voor De Deel verhuisd naar het Kettingplein.

De Poldertoren

Topografie

Topografisch kaartbeeld van Emmeloord, 2011-2012. Klik op de kaart voor een vergroting.

Huidige Wijken

Evenementen

In Emmeloord zijn meerdere jaarlijkse evenementen. In maart is er de Tank S Rally: de start van het rallyseizoen. Op de industrieterreinen van Emmeloord rijden coureurs over wegen, door hindernissen en over een tankstation.

De avond voor Koninginnedag (29 april) is Nacht van Oranje. In de Lange Nering en op De Deel is een braderie, muziek en een kermis. In 1997 was de eerste editie die het Guiness Book of Records haalde met de langste oranjekoek ter wereld. Het gebak slingerde door de Lange Nering heen. In 1998 was er een nieuwe recordpoging: met zo veel mogelijk mensen tegelijkertijd het Wilhelmus zingen. Ook deze avond haalde weer de boeken. De jaarlijks terugkerende recordpoging is inmiddels losgelaten.

Op drie woensdagen in juni, juli en augustus worden paardenkoersen gehouden op de drafbaan aan de Sportlaan.

In juli is het Oordfestival: hét culturele- en muzikale feest van Emmeloord. Duizenden mensen trekken naar Park West om zich te vermaken met muziek, dans, kunst en theater. Oord duurt de hele dag en is voor alle leeftijden. In 2005 was de eerste editie. Vanwege de renovatie van Park West was het niet mogelijk om Oord 2008 in Emmeloord te organiseren en week de organisatie voor dat jaar uit naar het Waterloopbos bij Marknesse.

In de zomermaanden zijn er de Emmeloorder Vrijdagen in de Lange Nering met braderie en muziek.

De eerste week in september staat bekend om het Pieperfestival. Het jaarlijkse stadsfeest. In 1996 is het Pieperfestival ontstaan door het 10-jarig bestaan van de provincie Flevoland. Gratis patat, een braderie, kinder- en seniorenmiddag, muziek en vele andere activiteiten vormen de basis van deze feestweek.

In december is er een kerstmarkt in Lange Nering. Ooit was Charles Dickens de basis voor dit jaarlijkse evenement, maar dat is inmiddels losgelaten. Veel muziek en andere elementen die bij kerst horen zijn er nog wel.